{"id":408,"date":"2023-04-19T08:16:03","date_gmt":"2023-04-19T06:16:03","guid":{"rendered":"http:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/?p=408"},"modified":"2023-04-19T12:50:49","modified_gmt":"2023-04-19T10:50:49","slug":"dynamika-imperiow-cywilizacji-a-system-swiatowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/2023\/04\/19\/dynamika-imperiow-cywilizacji-a-system-swiatowy\/","title":{"rendered":"Dynamika imperi\u00f3w-cywilizacji a system \u015bwiatowy"},"content":{"rendered":"\n

20 kwietnia br. (najbli\u017cszy czwartek) o godz. 17.15 zapraszamy na spotkanie online po\u0142\u0105czone z promocj\u0105 ksi\u0105\u017cki i zorganizowane w ramach cotygodniowych wyk\u0142ad\u00f3w przygotowanych przez Oddzia\u0142 Lubelski Polskiego Towarzystwa Geograficznego. Naszym go\u015bciem b\u0119dzie prof. dr. hab. Roman Szul<\/strong>, kt\u00f3ry wyg\u0142osi odczyt \u201eDynamika imperi\u00f3w-cywilizacji a system \u015bwiatowy<\/em><\/strong>\u201d. Aby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w prelekcji, wystarczy wej\u015b\u0107 na stron\u0119 z transmisj\u0105 on-line, do kt\u00f3rej link znajduje si\u0119 poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

Odczyt prowadzi\u0107 b\u0119dzie prof. dr hab. Andrzej Miszczuk. <\/p>\n\n\n\n

Zapraszamy!
Link do e-spotaknia<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n

O ksi\u0105\u017cce<\/strong>
Sytuacj\u0119 na \u015bwiecie kszta\u0142tuj\u0105 imperia-cywilizacje. Imperia-cywilizacje zawieraj\u0105 trzy elementy: kulturowy, materialny i polityczny. Imperia-cywilizacje maj\u0105 dynamik\u0119, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 fazy ewolucji: pojawienie si\u0119, ekspansja, kryzys (schy\u0142ek) i upadek, po kt\u00f3rym mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 odrodzenie.
Pojawienie si\u0119 ma miejsce, gdy spe\u0142nionych jest 5 warunk\u00f3w: W1 \u2013 wielko\u015b\u0107 demograficzna (minimalna konieczna liczba ludno\u015bci), W2 \u2013 wielko\u015b\u0107 terytorialna (wielko\u015b\u0107 \u0142atwego do zaj\u0119cia i zagospodarowania terytorium w pocz\u0105tkowej fazie ekspansji), W3 \u2013 wielko\u015b\u0107 duchowa (idea integruj\u0105ca imperium-cywilizacj\u0119 i inspiruj\u0105ca do ekspansji), W4 \u2013 wiedza, W5 \u2013 w\u0142adza. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w pojawianiu si\u0119 imperi\u00f3w-cywilizacji cz\u0119sto odgrywa\u0142o W6 \u2013 wyj\u0105tkowe wydarzenie.
Ekspansji imperi\u00f3w sprzyja\u0142y mechanizmy (okoliczno\u015bci), w tym efekt spr\u0119\u017cyny, efekt kuli \u015bnie\u017cnej i okazja (kryzys konkurencyjnego imperium) a umo\u017cliwia\u0142 j\u0105 wzrost si\u0142y (militarnej, gospodarczej, technologicznej), atrakcyjno\u015bci kulturowej i energii duchowej. Ekspansja nast\u0119puje przez podb\u00f3j, kolonizacj\u0119 lub afiliacj\u0119 (przyci\u0105ganie). W wyniku ekspansji powstaje uk\u0142ad centrum-peryferie. Peryferie mog\u0105 si\u0119 zintegrowa\u0107 z centrum, oderwa\u0107 si\u0119 od centrum, pozosta\u0107 zale\u017cne od centrum lub by\u0107 podbite lub przyci\u0105gni\u0119te przez inne centrum.
Kryzys i upadek nast\u0119powa\u0142 w wyniku \u201eprzero\u015bni\u0119cia\u201d \u2013 zbyt du\u017cego zaanga\u017cowania zewn\u0119trznego (militarnego, ekonomicznego, spo\u0142eczno-psychologicznego) w stosunku do wewn\u0119trznych mo\u017cliwo\u015bci. Imperia-cywilizacje mog\u0105 upa\u015b\u0107 nie pozostawiaj\u0105c \u015bladu lub pozostawi\u0107 \u015blady kulturowe (religie, j\u0119zyki, pismo, obyczaje, kalendarz itd.), materialne (budowle, pomniki, zmiany w krajobrazie i in.) i polityczne. Przejawem \u015bladu politycznego mog\u0105 by\u0107 ambicje dawnych mocarstw odzyskania dawnej pot\u0119gi.
W wyniku ekspansji imperi\u00f3w(-cywilizacji) dochodzi do kontaktu i konfliktu mi\u0119dzy nimi, skutkiem czego s\u0105 przep\u0142ywy (ludzi, wiedzy, materii), kryzys i upadek jednych imperi\u00f3w (-cywilizacji) a dalsza ekspansja i rozkwit innych oraz kszta\u0142towanie si\u0119 systemu \u015bwiatowego.
Od oko\u0142o roku 1500 zaczyna si\u0119 powstawanie systemu \u015bwiatowego, zacie\u015bniaj\u0105 si\u0119 powi\u0105zania mi\u0119dzy cz\u0119\u015bciami \u015bwiata, zaczyna si\u0119 globalizacja. W tym procesie by\u0142y fazy przy\u015bpieszenia i regresu globalizacji (\u201ewstrz\u0105s\u00f3w\u201d). Dwa wielkie wstrz\u0105sy by\u0142y na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku \u2013 mi\u0119dzy pierwsz\u0105 i drug\u0105 fal\u0105 globalizacji oraz w XX wieku (obie wojny \u015bwiatowe, ostra faza zimnej wojny) \u2013 mi\u0119dzy drug\u0105 i trzeci\u0105 fal\u0105 globalizacji.
W pierwszej i drugiej fali globalizacji system \u015bwiatowy by\u0142 zdominowany przez imperia cywilizacji europejskiej a w trzeciej \u2013 przez US-ameryka\u0144skie imperium-cywilizacj\u0119, w sumie tworz\u0105ce cywilizacj\u0119 Zachodu.
Po roku 2000 dominacja Zachodu jest kontestowana przez nie-Zach\u00f3d. Wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0105 nie-Zachodu jest kwestionowanie przyw\u00f3dztwa Zachodu i warto\u015bci Zachodu jako uniwersalnych. Na pocz\u0105tku wieku by\u0142 to islamizm, a w ostatnich latach dominacji Zachodu w og\u00f3lno\u015bci a USA w szczeg\u00f3lno\u015bci sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 zw\u0142aszcza Chiny, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105, \u017ce to w\u0142a\u015bnie im nale\u017cy si\u0119 \u015bwiatowe przyw\u00f3dztwo i kt\u00f3re chc\u0105 zmaza\u0107 ha\u0144b\u0119 \u201estu lat upokorze\u0144\u201d. Rosja, kt\u00f3ra wcze\u015bniej waha\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy Europ\u0105 a nie-Europ\u0105, ostatecznie uzna\u0142a, \u017ce nie nale\u017cy do cywilizacji europejskiej, \u017ce Zach\u00f3d chyli si\u0119 ku upadkowi i chc\u0105c zmy\u0107 swoje upokorzenia doznane od Zachodu (rozpad ZSRR, ekspansja NATO i UE na wsch\u00f3d bez pytania Rosji o zgod\u0119) najecha\u0142a na Ukrain\u0119. Poparcie Zachodu dla Ukrainy sprawi\u0142o, \u017ce wojna Rosji z Ukrain\u0105 sta\u0142a si\u0119 wojn\u0105 cywilizacji. Bez wzgl\u0119du na jej wynik, pewne jest jedno: w systemie \u015bwiatowym nast\u0119puje wstrz\u0105s. Jak b\u0119dzie g\u0142\u0119boki, poka\u017ce czas.<\/p>\n\n\n\n

Roman Szul<\/strong>
Profesor w Centrum Europejskich Studi\u00f3w Regionalnych i Lokalnych EUROREG. Uko\u0144czy\u0142 studia magisterskie na Wydziale Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego w 1976 r., tam te\u017c uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora nauk ekonomicznych (r. 1982) i doktora habilitowanego nauk ekonomicznych (1993). Od 1981 r. zatrudniony w Uniwersytecie Warszawskim, od 1993 jako prof. nadzwyczajny. Zajmuje si\u0119 problematyk\u0105 ekonomiczn\u0105, ekonomiczno-geograficzn\u0105, polityk\u0105 regionaln\u0105 a tak\u017ce kwestiami ruch\u00f3w regionalnych i narodowych oraz zagadnieniami polityczno-j\u0119zykowymi (language politics). Bra\u0142 udzia\u0142 w szeregu program\u00f3w badawczych. By\u0142 ekspertem min. ministerstw rozwoju regionalnego i gospodarki, samorz\u0105d\u00f3w wojew\u00f3dzkich Mazowsza i Podlasia, unii Metropolii Polskich, itd. By\u0142 cz\u0142onkiem m.in. rady redakcyjnej mi\u0119dzynarodowego czasopisma Annual of Language and Politics.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

20 kwietnia br. (najbli\u017cszy czwartek) o godz. 17.15 zapraszamy na spotkanie online po\u0142\u0105czone z promocj\u0105 ksi\u0105\u017cki i zorganizowane w ramach […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":410,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-408","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-odczyt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=408"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":412,"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/408\/revisions\/412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptgeogr.umcs.lublin.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}